Een tijd geleden plaatste oud-collega Thijs Pepping op LinkedIn een post over het bewustzijn van AI en dieren. Hierop reageerde ik met een comment over onder andere de intelligentie van dieren in science fiction. Thijs vroeg me om wat voorbeelden. Er schoten er gelijk wat door m’n hoofd en ik had een flinke reactie geschreven. Een probleempje, deze reactie heb ik nooit gepost!

Toen ik Thijs zag spreken op de QX Day moest ik hieraan denken. Ik keek in m’n notities en vond mijn verlaten post terug. Ik vond het zonde deze maar te laten zitten, dus ik dacht ik maak er maar een post van hier op mijn blog en op LinkedIn.

Voorbeelden van Intelligente Dieren in Science-Fiction

Let op: dit bevat enkele spoilers.

Walvissen in Star Trek IV: The Voyage Home

Er zijn enkele interessante voorbeelden in de Star Trek-franchise. In Star Trek IV: The Voyage Home verstoort een onbekende buitenaardse sonde de communicatiesystemen, het elektriciteitsnet, de atmosfeer en de seismische stabiliteit van de Aarde. Het blijkt dat de sonde de Aarde eerder had bezocht voordat de mensheid bestond, en communiceerde met bultrugwalvissen. Aangezien deze walvissensoort in de tijd dat de film zich afspeelt uitgestorven is, kan de sonde niet meer met hen communiceren. Dit veroorzaakt de chaos op Aarde. De oorspronkelijke bemanning van de Enterprise reist terug naar het jaar 1986, waarschijnlijk niet geheel toevallig ook het jaar dat de film uitkwam, om enkele walvissen naar onze toekomst en hun heden te brengen. Ze slagen erin een walvispaar mee te nemen naar de 23e eeuw, en de sonde staakt de vijandelijkheden nadat hij weer met hen kan communiceren in hun taal. Er wordt gezegd dat het voor regisseur en Spock-vertolker Leonard Nimoy belangrijk was om een relevant en ecologisch thema in het verhaal te verwerken.

Toevallig publiceerde de New York Times niet zo lang geleden een artikel en een podcastaflevering over de ontdekking van een alfabet dat wordt gebruikt door potvissen.

Walvisachtigen in Star Trek

Hoewel het niet op het scherm te zien is, wordt in Star Trek: The Next Generation gesuggereerd dat zeezoogdieren aan boord van de Enterprise-D werken op een afdeling genaamd Cetacean Ops. De walvisachtige bemanningsleden (waar cetacean aan refereert) dragen bij aan het navigeren door de ruimte, omdat ze geëvolueerd zijn om te navigeren in drie dimensies. Hoewel dit niet on screen te zien is, vermeldt een technische handleiding dat de dolfijnen die in Cetacean Ops werken worden gemanaged door twee orka’s. In Star Trek: Lower Decks en Star Trek: Prodigy zien we daadwerkelijk enkele walvisachtige bemanningsleden op het scherm. In Lower Decks dienen luitenants Kimolu en Matt, twee witte dolfijnen, ook wel bekend als beloega’s, in uniform aan boord van het sterrenschip Cerritos. In Prodigy werkt een bultrugwalvis genaamd Gillian aan boord van de Voyager-A.

Muizen in The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy

In The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy wordt onthuld dat muizen hyperintelligente, pan-dimensionale wezens zijn. Aangezien muizen in meer dimensies leven dan mensen kunnen waarnemen, is wat wij als muizen zien slechts een klein deel van het hele wezen; slechts een fractie van een muis bestaat in dimensies die wij kunnen waarnemen of ervaren. Muizen kwamen vroeg naar de Aarde en realiseerden zich al snel dat mensen zouden evolueren tot een soort die supercomputers zou kunnen creëren, iets waar zij nut voor hadden. Ze hebben de menselijke evolutie gestuurd en experimenteerden duizenden jaren op mensen, misschien zelfs sinds het begin van de mensheid, en beïnvloedden menselijke cultuur en historische gebeurtenissen. Zo zie je maar.

Eekhoorns in Rick & Morty

In Rick & Morty, vraagt Morty aan Rick om een apparaat te maken waarmee hij met dieren kan praten. Morty ontdekt zo dat eekhoorns zeer intelligent zijn en eigenlijk onze samenleving in de gaten houden en beïnvloeden. Enigszin vergelijkbaar met de muizen uit The Hitchhiker’s Guide, hoewel we de eekhoorns de mensheid niet in dezelfde mate zien beïnvloeden als de muizen. Wanneer de eekhoorns merken dat Morty hen kan verstaan, proberen ze hem en Rick uit te schakelen om hun geheim te bewaren. Dit dwingt Rick & Morty om te verhuizen naar een parallel universum.

Tot slot

Er zijn er verschillende voorbeelden van intelligente diersoorten in sciencefiction, soms humoristisch uitgebeeld, soms serieuzer. Soms zijn ze intelligenter dan wij of kunnen ze dingen waarnemen die wij niet kunnen.

Nu kunstmatige intelligentie zich steeds verder ontwikkelt, is het de moeite waard om na te denken over het potentieel van AI om de communicatiekloof tussen mensen en andere diersoorten te overbruggen. Het zou toch mooi zijn als dit zou kunnen leiden tot meer begrip over onze plaats in het universum en misschien zelfs meer samenwerking op onze planeet.