Na het boek en een docuserie van Pete Wu vond Theatergroep Oostpool het hoog tijd dat er ook een theaterstuk van De Bananengeneratie kwam. Ondanks de website van Theater Rotterdam wisten Vi en ik kaartjes te bemachtigen. Graag deel ik mijn en beetje van Vi’s ervaring.

SPOILER ALERT:
Deze post bevat wat kleine spoilers die in mijn beleving voor de meeste bezoekers niets af zullen doen aan de ervaring die geboden wordt. Toch, wil je er compleet onbevangen in en elk risico op een spoiler wegnemen. Beperk je dan tot enkel de eerste alinea na deze alert.

Het is een héle tijd geleden dat ik na een show zo onder de indruk een theaterzaal uitwandelde. Niet alleen werd ik grondig vermaakt. Niet alleen werd ik op verschillende momenten diep geraakt. Ik voel echt dat ik de zaal uit kwam met meer begrip van en empathie voor hetgeen Oost-Aziatische Nederlanders mee te maken hebben. De tijd vloog ook voorbij, ik was verrast toen het stuk afgelopen was. Ik dacht dat het nog een stuk vroeger was. Zeer zelden was voor mij een voorstelling tegelijk zo grappig, zo ontroerend en zo geëngageerd als De Bananengeneratie. Niet alleen voor de entertainmentwaarde maar vooral voor de relevantie zou ik graag al mijn vrienden naar deze show meenemen. In Rotterdam lukt dat niet meer. Daar werd de show helaas slechts eenmaal gespeeld. Dus ik kan alleen maar zeggen: Ren! Ren naar het dichtstbijzijnde theater voor een kaartje en gaat dat zien!

Zeer zelden was voor mij een voorstelling tegelijk zo grappig, zo ontroerend en zo geëngageerd als De Bananengeneratie.

Ik

Banaan?

Voor wie het niet weet, De Bananengeneratie refereert niet direct aan het fruit. Het is een metafoor voor Oost-Aziatische Nederlanders, zij zijn “geel zijn buiten en wit van binnen”. Het grootste deel van de cast is tweede of derde generatie en zij delen hun ervaringen over het opgroeien met of misschien tussen twee culturen. Iets waar Vi en ik ook bekend mee zijn.

Herkenning

Om precies te zijn is Vi eerste generatie, zij is geboren in Hongkong en kwam als klein meisje met haar familie naar Nederland. Haar ervaring met het opgroeien en leven in Nederland tussen de Nederlanders maar met Chinese ouders en familie in Hongkong zal wel wat meer tweede generatie-ig aandoen.

Zoals de meeste van jullie wel weten ben ik Arubaans en Hollands. Wat van de thema’s aangaande het opgroeien met twee culturen zijn daarom ook voor mij herkenbaar. Toch zitten er in de show veel ervaringen die heel specifiek zijn voor Oost-Aziatisch Nederlanders. Natuurlijk herkende Vi veel, zo niet alles, van dit. Omdat we al zo’n tijd samen zijn herkende ik ook het meeste hiervan, of uit eigen ervaring met Vi’s familie of indirect uit haar verhalen. Deze herkenning is vaak zowel grappig als confronterend.

De Cast – Diep Respect

De voorstelling is sterk gecast, wat nog een uitdaging bleek zo hoorden we na de show. De flamboyante Yuwi steelt je hart gelijk met zijn lach en mannerisms. Regisseur Char Li Chung vertelde na de show dat hij niet eens acteur is. Chung had hem van een dansopleiding geplukt. Keanu Visscher maakt zijn droom op hilarische wijze waar. Hoe? Dat zal ik niet verklappen. Maar die scene alleen is al het kopen van het kaartje waard. Ik vind het erg knap hoe ogenschijnlijk moeiteloos QiQi van Boheemen switcht tussen het heel klein en erg uitbundig spelen.

Diep respect heb ik voor actrice Nhung Dam, hoe zij terugkijkt op haar eigen acteercarrière en welke rol zij heeft gespeeld bij het in stand houden van stereotypes. Ik stel me voor dat het niet makkelijk is en ik vind het erg dapper. Kok-Hwa Lie, die ik zeker weten ergens van herken al heb ik in zijn IMDB-profiel nog niet kunnen vinden waarvan, deelde met ons zijn coming out verhaal. Het roerde mij, vooral hoe hij sprak over de acceptatie van zijn ouders raakte me. Op verschillende momenten tijdens de voorstelling welden tranen bij mij op, alleen wist/vermoedde ik dat Vi niet zou huilen. Dus heb ik mij maar “groot” gehouden.

De cast deelt grotendeels persoonlijke verhalen, toch knap als je voor je werk vaak moet doen alsof je iemand anders bent. Keanu’s tante zat in de zaal vertelde hij, ze zat schuin voor mij. Zo had ik zicht op haar, als haar neefje aan iets refereerde uit hun cultuur of iets grappigs deed. Mooi en grappig was het om haar reacties te zien. Op mij kwam het over alsof ze erg trots was.

Representatie en discussie

Eerder vertelde ik dat ik meer begrip heb. Daarmee bedoel ik dat ik denk dat ik bepaalde dingen door De Bananengeneratie beter begrijp. Toen Black Panther in de bioscopen kwam ging er een video online waarin zwarte Amerikanen vertelden tegen een poster met daarop hoofdrolspeler Chadwick Boseman (6 mins), toen nog met ons, wat het voor hen betekende om hem in deze rol te zien. Als ze klaar waren verscheen Chadwick vanachter een gordijn om ze te verrassen. Ik deelde deze video met een vriend en mede-Marvelliefhebber. Hij vond het lastig te begrijpen dat het de mensen in de vid zoveel deed om een zwarte superheld op het witte doek te zien. Ik dacht dat ik het misschien begreep en ik wist wel dat representatie belangrijk is. Alleen begreep ik het niet voldoende om het hem uit te kunnen leggen. De Bananengeneratie gaat ook in op dit onderwerp en ik heb het idee dat ik het nu beter begrijp en het aan zou durven het een ander uit te leggen wanneer het relevant is.

De discussie over micro-agressies en wat wel en niet kan vind ik vaak niet zo eenvoudig. Zo weet ik van Vi dat ze zich stoort aan bepaalde dingen in films of animatie. Alleen komen we er niet altijd goed uit waar dat precies in zit. De opmerkingen met geluiden die als Chinese namen zouden moeten klinken, sushi termen toegeroepen krijgen (wat natuurlijk niet Chinees is) of het roepen van ni hao (wat Mandarijns is terwijl Vi Kantonees spreekt) is niet tof. Enkel het valt in het niet bij hetgeen ze afgelopen jaren over zich heen kreeg. Sinds COVID is de discriminatie richting Chinezen, en Oost-Aziaten in het algemeen, directer en explicieter. De Bananengeneratie besteedt hier aandacht aan en maakte me ook duidelijker wat voor effect de “kleinere” opmerkingen hebben. En waarom het belangrijk is dat niet alleen bij de groep neer te leggen die erdoor geraakt wordt. Immers, ik maakte sommige van dergelijke opmerkingen ook toen ik jonger was.

Is er ook nog wat op aan te merken?

Als ik mijn best doe kan ik nog wel een paar dingen noemen. Hoewel het lekker intiem was vind ik het erg jammer dat de show in een kleine zaal te zien was. En dan ook nog slechts eenmaal in Rotterdam. Dit terwijl Rotterdam toch best een grote (Oost-)Aziatische gemeenschap heeft. Ik had het graag een paar avonden in Rotterdam gezien.

Dit is heel specifiek maar op een gegeven moment is er een opbouw naar een climax als het gaat om Asian hate. Dit was al hard, maar van mij had het nóg harder gemogen. Dat brengt mij bij mijn volgende punt. Ik zei eerder al dat ik graag al mijn vrienden zou willen meenemen en dat ik bepaalde dingen beter begrijp. Dit begrip zou ik met zoveel mogelijk mensen willen delen. Ik wil het medium theater niet te niet doen. Echter naar mijn mening zou er een registratie breder gedeeld moeten worden. Dit mag wat mij betreft niet alleen in de theaters blijven, daarvoor is het té belangrijk.

Dit heeft niet direct met de voorstelling te maken. Na de show was er nog een discussie in het theater. Ik begrijp dat het intensief is om te spelen. Toch vond ik het jammer dat er niemand van de cast aansloot. Ik denk dat Pete Wu, die wel aanschoof het hiermee eens was. De moderator van de discussie vond ik niet zo goed. Ze had zich beter voor kunnen bereiden, ze stelde naar mijn smaak te veel gesloten en sturende vragen en ze onderbrak op momenten waarop het leek dat er iets interessants gezegd ging worden. Toch vind ik het goed dat Theater Rotterdam dit organiseerde.

Tot slot

Al met al was het een prachtige en indrukwekkende avond en ik ben héél blij dat de makers deze ervaring met ons deelden. En dat Vi en ik deze samen konden delen.

Links & Vids

• De Bananengeneratie op de site van Theater Oostpool
• Agenda van de voorstelling, let op: hier staan ook andere shows tussen.
• Koop het boek
• Docuserie Pete en de Bananen
• Check De Bananenpodcast op Soundcloud, Apple Podcasts, Spotify, Google Podcasts, Pocketcasts of voeg de feed toe aan je favoriete podcast player: https://feeds.soundcloud.com/users/soundcloud:users:576293346/sounds.rss
  Of luister het hieronder

_{Disclaimer: Ik zal niet doen dat ik objectief naar een stuk als dit kan kijken na zo lang samen te zijn met een Chinees-Nederlandse vrouw. Want dat is denk ik niet zo. Als je mij kent dan kun je zelf wel inschatten wat mijn mening waard is denk ik. En ben je hier terecht gekomen terwijl je mij niet kent, dan is het wat gissen. Overigens heb ik een keer een schrijfcursus gevolgd bij actrice en schrijfster Nhung Dam. Ik denk niet dat dit de beschrijving van mijn ervaring heeft beïnvloed.}