SPOILER ALERT

Dit is niet te bespreken zonder het te spoilen. Ten minste, ik kan het niet. Dus… Wil je helemaal niets van WandaVision weten, ga het gewoon kijken en kom daarna hier terug. Twijfel je of het iets voor jou is, geef het een uur. Dan weet je of je verder wilt kijken of niet. Dit stuk bevat tevens spoilers voor Avengers: Age of Ultron, Avengers: Infinity War en Avengers: Endgame. Ook blik ik wat vooruit op Doctor Strange in the Multiverse of Madness en Spider-Man: No Way Home. Daar weet ik niets vanaf, maar ik speculeer er wat over. Als je daar helemaal blanco in wilt, dan kun je dit ook beter skippen.

1. Moet je dit kijken?

Eigenlijk een overbodige vraag als je dit leest. Of je moet de bovenstaande spoiler warning genegeerd hebben. Ik zou zeggen ja, maar het hangt er vanaf. Ik denk dat de hardcore MCU fan deze show moet en ook wil kijken. Houd je van Marvel, superhero of comic book films maar ga je vooral voor het spektakel. Dan zou het kunnen dat je dit slecht trekt. Heb je een korte aandachtsboog dan is deze show mogelijk ook niets voor jou. WandaVision, hoewel ook komisch hier en daar, is in de kern een tragisch verhaal over verlies en liefde. Het is een mysterie wat je laat raden en theorieën laat bedenken. Het is een unieke toevoeging aan de MCU, compleet anders dan wat we tot nu toe gezien hebben. En het vraagt best wat van de kijker. Wat me opviel is dat het goed gewaardeerd door mensen die verder geen (grote) Marvel fans zijn. Ik denk dat dat komt door focus op de karakters en de vragen waar je na elke aflevering mee blijft zitten. Vol verwachting wachtend op de volgende episode die, in ieder geval toen het initieel werd gereleased, pas na een week online kwam. Heb je iemand in je leven die geen MCU fan is, maar waarvan je wel graag zou willen dat ze het zouden zijn. Wellicht is WandaVision dan hun gateway de MCU in.

Dus… Moet je dit kijken? Ik zeg, Ja! Ga dat streamen. Ik weet tegelijk dat dit niet voor iedereen is. Ben je een die hard Marvel of MCU fan, dan is het sowieso aan te bevelen. Anders zou ik zeggen, geef het een uur. En dan weet je wel of het je genoeg intrigeert om door te gaan.

2. Binge-watching vs weekly watching

Ik weet nog toen hoe geweldig ik het vond toen Netlfix net opkwam en het wat gebruikelijker werd gelijk een seizoen aan afleveringen online te dumpen. Welke idioot zou ooit nog een serie week na week uitbrengen? Behalve dan een paar sneue zenders die krampachtig vasthielden aan een tijd die niet meer is, zo redeneerde ik. Ik zou helemaal nooit meer weken willen wachten om te ontdekken hoe een serie afloopt. In 2 tot 5 avonden het wegkijken, dat was de toekomst!

Inmiddels ben ik wel al teruggekomen van deze gedachtegang. Al voor WandaVision was het me opgevallen dat wat van de zaken waar ik vroeger als tv-kijker van genoot niet helemaal, of helemaal niet, opgingen als je alles in een paar dagen weg binget. Ik merkte dat ik minder geïnteresseerd was in shows die ik bingete. Ze minder bijzonder vond als ik het snel keek. Ik onthield minder goed wat er gebeurd was. En ik had minder binding met de karakters.

Mijn eerdere ideeën werden bevestigd door WandaVision. De magie van het samen beleven, tussen de afleveringen het erover hebben met anderen, zelf ideeën en theorieën vormen, de tijd hebben om een band op te bouwen met die karakters. Dat is toch veel van wat TV bijzonder maakte. Nu leende WandaVision zich goed voor discussie en filosoferen, daar het zo ontzettend vaag begon. Ik heb toch ontzettend genoten van die tijd. Hoe kun je ook een band opbouwen met iets wat een paar dagen per jaar een rol speelt in je leven ten opzichte van iets wat maandenlang een rol speelt? Ook al is het effectief evenveel content. Hoeveel ben je bezig met wat er in het nieuwe seizoen van een serie gaat gebeuren? Dat duurt bij bingen een jaar, soms langer. Bij wekelijks kijken gaat het verhaal na een week weer verder.

Ik zeg niet dat ik nooit meer ga bingen. Maar hoe positief ik er vroeger naar keek. Dat is toch wel voorbij.

3. Wel en niet goed voorspeld

Eens even kijken hoe goed ik dingen vooraf had ingeschat. Bij veel zaken hield ik rekening met meerdere opties. Dus dat is een beetje een cop-out.

3.1 Westview – The Hex

Het mysterie van Westview. Wat is daar nou aan de hand en waarom zien we het verhaal in sitcoms?

Dat Westview met Wanda en Vision in een huiselijke setting veroorzaakt wordt door het verdriet en trauma van Wanda na het verlies van Vision had ik wel goed ingeschat. Voor de Hex, hoe de bubbel waarin Westview en haar inwoners vastzitten wordt genoemd, had ik veel theorieën. Een pocket universe? Een alternatieve werkelijkheid verbonden met dit universum? Een kunstmatige realiteit? Een magische bel waartoe Wanda wordt gedwongen deze in stand te houden? Of houdt ze deze in stand uit eigen beweging? Heeft ze een deal gemaakt met een machtige entiteit om Vision terug te krijgen en samen kinderen op te voeden? Is het een mentale illusie? Nou ja daar moest wel iets tussen zitten wat in de buurt kwam. Dat Wanda een invloed, maar niet alle invloed had was wel een zekere gok. Hoe het precies met de andere mensen zat wordt grotendeels duidelijk in aflevering vier. Maar daar had ik daarvoor wel twijfels over. Dat er een connectie was tussen Wanda en het opgroeien met sitcoms dat was ook wel erg waarschijnlijk.

3.2 Evil Wanda

Ik ging er vanuit dat WandaVision zou eindigen in een volledige supervillain bad gal Wanda. Al dan niet gedwongen door een andere bad guy, een good guy die eigenlijk een bad guy is of een situatie met alleen slechte opties. Daarbij zou ik toch zeggen dat ik er goed naast zat. Ja Wanda is de veroorzaker van de Hex en ze heeft leed toegebracht. Het is toch zeker niet met kwade intentie geweest. En hoewel ze niet superhero of the year zal worden is ze bepaald niet compleet evil gegaan.

3.3 Vision Dood

Ik dacht dat de kans dat dit Vision’s zwanenzang zou worden vrij groot was. Tja, klopt dat? Ja en nee. Er is zeker een emotioneel afscheid geweest. Maar dat we een vorm van Vision terug zien lijkt toch erg waarschijnlijk.

3.4 Evil Agnes

Agnes, of Agatha zoals ze bleek te heten, was niet een inwoner van Westview zoals de anderen. Ze bleek meer invloed te hebben en de slechterik van dit stuk te zijn. Dat had ik wel goed gezien. Echter de relatie tussen Agatha en Wanda, daar zat ik naast.

3.5 Kids Echt of Nep

Zijn Billy en Tommy echt? Ik dacht dat ze niet enkel een illusie zouden zijn. Of ze echt zijn, daar moeten we nu toch wel ja op zeggen wat mij betreft.

3.6 Pietro en het Multiversum

Met de introductie van deze versie van Pietro dacht ik dat Wanda en WandaVision een sleutelrol zouden gaan spelen in het openbreken van het multiversum en de introductie van mutants in de MCU. Dat lijkt vooralsnog niet te kloppen. Toch… Ik wil deze nog niet helemaal toegeven tot we verder in het verhaal zitten met de nieuwe Dr. Strange en Spider-Man. Wellicht dat later toch nog blijkt dat dit een grotere rol speelt dan tot nu toe gebleken is. Al geef ik toe dat die kans een stuk kleiner is geworden.

4. Post-WandaVision

Zoals ik hierboven al zei. Ik heb het vermoeden dat deze versie van Pietro toch een grotere rol gaat spelen. Dat is afwachten. White Vision zien we sowieso terug. Alleen waar en wanneer. Dat zou ik zo niet weten. Als ik kijk naar de producties die eraan komen. Tja Wanda komt in Dr. Strange terug. Wellicht zien we daar een reünie. Misschien zien we hem pas in de volgende Avengers. Daar durf ik nu geen voorspelling voor te doen. In de post-credit scene van de finale zien we Wanda hard aan de studie. Heel duidelijk wordt gesteld dat de Scarlet Witch nog machtiger is dan de Sorceror Supreme, wat de volgende Dr. Strange interessant moet maken. Genoeg om naar uit te kijken. Dr. Strange duurt nog een jaar. De eerstvolgende productie is The Falcon & the Winter Soldier die ook als serie op Disney+ verschijnt. Dat wordt vast aardig, maar dat het zo’n impact zal hebben als deze show. Dat verwacht ik niet. Ook verwacht ik geen sterke connecties tussen WandaVision en The Falcon & the Winter Soldier. De eerstvolgende film wordt, nog steeds, Black Widow. Zoals het er nu uitziet komt die in mei na vertragingen door COVID. Black Widow zal grotendeels of geheel een prequel zijn, wat de kans op een connectie met WandaVision klein maakt. Toch, Wanda en Natasha hebben beide een connectie met een infinity stone. Ik sluit iets van een cameo of post-credit scène met een verwijzing naar Wanda en/of WandaVision niet helemaal uit. Op 13 maart verschijnt nog een special over de productie van WandaVision op Disney+. Voor de liefhebber.

5. Wat vond ik?

Ik heb ontzettend genoten van WandaVision. Het mysterie, het discussiëren over de opties, het uitkijken naar de nieuwe aflevering, het uitstekende acteerwerk, de prachtige cinematografie en de gedetailleerde productie. Het was allemaal om van te smullen. Ik geef toe, de lat voor entertainment ligt momenteel laag. Dan nog vond ik het een vermakelijke onderneming. Ik vond Paul Bettany en Kathryn Hahn ontzettend sterk spelen. Over Bettany straks nog meer. In de laatste aflevering, haar laatste zinnen zelfs, brengt Hahn die zo prachtig gelaagd. Ontzettend opgewekt met tegelijk een tragiek en pijn erachter. Dat vond ik erg knap.

Toch is Elizabeth Olsen wel echt de ster van de show. Ik was best wat sceptisch toen ze gecast werd voor Wanda in Avengers: Age of Ultron. De zus van de Full House tweeling? Maar ik dacht ook, hoeveel schade kan ze aanrichten in die film, in die rol? Ik vind nu dat ze ontzettend gegroeid is sinds die film in die rol. En in WandaVision zet ze een kroon op haar werk. Iedereen die nog twijfelde of ze wel echt kon acteren kan dat hoofdstuk nu voorgoed afsluiten. Hoe ze de verschillende Wanda’s neer zet in verschillende fases van haar leven, switcht tussen verschillende gevoeligheden en humor terwijl de sitcom klok vooruit tikt van 1950 naar 2010. Van Bewitched naar Modern Family, die laatste duidelijk geïnspireerd op Claire Dunphy. Hoe ze, ogenschijnlijk, moeiteloos schakelt tussen verschillende diktes van haar accent. Hoe ze je deelgenoot maakt van haar verlies en verdriet. Het is een bijzondere performance die ze biedt.

Naast het acteerwerk. Het verwerken van alle easter eggs, hoe het verhaal wordt opgebouwd, de misdirects. Hoe de kostuums en de set design voor verschillende tijdperken is neer gezet. Het is allemaal mooi gedaan. Niet dat ik niets aan te merken heb op de show. De finale was emotioneel bevredigend. Ik vond de actie eigenlijk minder interessant. De actiescene die uitmondt in een intellectuele versie van het lagerhuis vond ik nog wel het meest boeiend. Ook waren er wat ondersteunende karakters waar we wel erg snel afscheid van moesten nemen, die tot dan toe een mooie bijdrage hadden geleverd.

5.1 Sitcoms, Mysteries en een Multiverse?

De show is opgehangen aan Amerikaanse sitcoms waarin Wanda en Vision de hoofdrollen spelen. De eerste afleveringen lijken op zichzelf staande verhalen gebaseerd op misverstanden met toevallig twee oppermachtige superhelden in de hoofdrol. Elke aflevering wordt er een sprong gemaakt in de tijd. De eerste twee afleveringen zijn zwart wit en spelen zich af in de jaren 50 of 60. De derde aflevering springt naar de jaren 70 in kleur, deze heet dan ook ‘Now in Color’. Als kind hoorde ik ‘now in color’ wel eens aan het begin van een sitcom en ik dacht dan hoe oud is dit? In de jaren 80 zag je vaak ‘now in stereo’ aan het begin van een programma. Dat was ook om mensen ertoe te zetten een kleuren- dan wel stereotelevisie te kopen.

Hoe dan ook, na ongeveer een uur heb je drie afleveringen gekeken. Een beetje Marvelliefhebber, maar ook gewoon tv-liefhebber denk ik, moet toch gelijk weten dat er meer aan de hand is. Dit zijn niet gewoon op zichzelf staande parodieën op of hommages aan televisiegeschiedenis. Hoewel de oplettende kijker het al eerder kon zien komt aan het einde van de derde aflevering de eerste concrete aanwijzing dat niet alles is wat het lijkt. De eerste twee afleveringen gingen tegelijk in première. De derde een week later. In een interview vertelde regisseur Matt Shakman, zelf een sitcomacteur in zijn kinderjaren, dat het eigenlijk de bedoeling was dat de eerste drie aflevering tegelijk in premiere zouden gaan. Door COVID gerelateerde vertragingen hebben ze dat niet gered. Hoe het kon dat reviewers wel gelijk drie afleveringen konden kijken ben ik nog niet achter. Wellicht hebben ze hen een aflevering gegeven die nog niet helemaal af was. Als dat het geval was was het niet heel opvallend, ik heb niemand hierover gehoord. Eigenlijk was die vertraging van aflevering 3 een geluk bij een ongeluk. Het gaf ons een extra week om met de show bezig te zijn.

Een week en een derde aflevering verder en ik wist genoeg. Dit moest een intrigerend mysterie worden. Na drie afleveringen en uur tv kijken pas een tipje van de sluier op te lichten is gedurfd, brutaal misschien zelfs. Ik denk even terug aan een andere mysterieuze serie. Toen Lost op de buis kwam leek het in de première op een serie die ging over een groep mensen die na een vliegtuigongeluk moesten overleven op een verder onbewoond eiland. Alleen nog voor het einde van de eerste aflevering wordt duidelijk dat er véél meer aan de hand is op het eiland. De toon is gezet. WandaVision neemt buitengewoon veel tijd om de toon echt te zetten. Ik denk dat ze zichzelf deze luxe kunnen veroorloven omdat dit geen nieuwe losstaande serie is. Het is een show geplaatst in een gevestigd universum, de twee belangrijkste karakters kennen we en, en misschien ik dan vooral voor mezelf, er is best wel wat vertrouwen gekweekt bij de kijker.

Hoewel ik geniet van de MCU is niet alles erin een meesterwerk. Toch, door hetgeen wat de afgelopen jaren is neergezet heb ik ontzettend veel vertrouwen in de aparte uitstapjes die ze doen. Toegegeven dit is het apartste tot nu toe. Maar toch met films als Guardians of the Galaxy en Thor: Ragnarok hebben ze aangetoond apartere verhalen goed te kunnen vertalen naar de MCU. Ik weet nog dat ik ontzettend sceptisch was over Guardians. Toen ik de eerste keer hoorde dat men dit van plan was dacht ik, welke cokesnuiver heeft dit goed gekeurd? Mijn kennis van het team was beperkt, maar ik wist van de pratende wasbeer en de selectief pratende boom en ik zag het gewoon niet in live action. Getuige ook weer mijn gebrek aan visie. Ik geef toe, als WandaVision een losse show was geweest dan was ik na 1 aflevering afgehaakt. Maar als het een losse show was, dan was het ook niet zo gemaakt. Ik denk dat ze weten dat ze wat credits hebben en dat ze daardoor hun tijd konden nemen.

Vanaf aflevering 4 gaat het hard. Dat is de eerste aflevering die zich grotendeels buiten de sitcoms afspelen. We leren dat Wanda en Vision in een stadje in New Jersey zitten en dat het standje uit de geheugens van de mensen die er omheen wonen is gewist. Supporting characters Captain Monica Rambeau (uit Captain Marvel toen gespeeld door een andere actrice, in WandaVision gespeeld door Teyonah Parris), Dr Darcy Lewis (uit Thor en Thor: The Dark World gespeeld door Kat Dennings), Special Agent Jimmy Woo (uit Antman & The Wasp, gespeeld door Randall Park) en Director Tyler Hayword van S.W.O.R.D. (Josh Stamberg) worden geïntroduceerd. Woo ontdekt dat er iets mis is, het wordt geëscaleerd naar Rambeau en vanaf dan wordt een team specialisten met onder andere Darcy erbij gehaald. S.W.O.R.D is een S.H.I.E.L.D achtige club die zich richt op ‘scentient weapons’. Oftewel individuen met bijzondere gaven.

Wat de sitcoms nou precies zijn en wie erachter zit is dan nog onduidelijk. Vision heeft inmiddels door dat er iets niet aan klopt. Hij confronteert Wanda aan het einde van de vierde aflevering vrij heftig maar hier wordt de angel uitgetrokken door het verschijnen van Wanda’s dood gewaande broer Pietro. Als je Avengers: Age of Ultron hebt gezien kun je je vast nog herinneren dat Pietro in deze film een heldendood stierf. Echter het is niet de Pietro die we kenden. Hier wordt het een beetje ingewikkeld voor de mensen die het niet volgen.

Toen het niet goed ging met Marvel hebben ze voor een appel en een ei hun populairste karakters, onder andere Spider-Man, The Fantastic Four en the X-Men, weg gelicenseerd. Daardoor konden andere studio’s films maken met deze A-list karakters. Marvel Studios bestond nog niet. Uiteindelijk is Marvel zelf met de B keus films gaan maken wat de MCU is geworden. Wanda en Pietro waren zowel Avengers als mutants. Daardoor vallen ze onder de X-Men en de Avengers licentie en konden ze door 20th Century Fox, die de X-Men filmlicentie had, en Marvel Studios gebruikt worden. Zo kon het gebeuren dat we in 2014 Peter Maximoff in X-Men: Days of Future Past gespeeld door Evan Peters zagen en in 2015 Pietro Maximoff in Avengers: Age of Ultron gespeeld door Aaron Taylor-Johnson te zien was. Verschillende versies van hetzelfde karakter. Comic book fans zijn dit wel gewend.

De Pietro waar Wanda mee herenigd werd, werd gespeeld door Evan Peters, de X-Men versie. Een serieus WTF moment. Bij mij gingen hierop de raderen volop draaien en weken filosofeerde ik over de gevolgen voor de toekomst van de MCU. Mocht je het niet weten. In 2019 is 20th Century Fox door Disney gekocht, ook het moederbedrijf van Marvel, waardoor al die karakters terug kwamen bij Marvel Studios. Tot nu toe was de MCU een mutantvrije zone. Ook Pietro en Wanda die in de X-Men films en in de comics vaak mutants zijn kregen voor de MCU een andere backstory. Ik vond dat ergens wel makkelijk. Er zijn zoveel Mutants. Zelfs Wanda vond het in de comics te veel. Maar goed, het is niet tegen te houden. Wellicht was dit het moment met de introductie van een Pietro van een ander universum. Vooralsnog lijkt het daar niet op, maar ik houd nog een slag om de arm.

5.2 Timing

Het noodlot wil dat WandaVision uitstekend getimed is. Wanda, Vision en de andere bewoners van de stad zitten in hun bubble en kunnen of willen niet weg. Net nu veel van ons in onze eigen bubbel zitten en onze bewegingsvrijheid ernstig is beperkt. Daarnaast leren we veel over het tragische leven van Wanda en over de grote verliezen die zich achter elkaar opstapelden. In Avengers: Infinity War raakt ze haar liefde Vision twee keer kwijt. En als Professor Hulk iedereen terug brengt met z’n snap hoort Vision daar niet bij. We zien haar dan ook losgaan op Thanos in Avengers: Endgame en in haar verdriet weet ze bijna eigenhandig korte metten met hem te maken. Verlies, verdriet en rouw spelen een grote rol in Wanda’s verhaal. Dit komt op een moment wanneer vele van ons hiermee te maken hebben. Na een jaar waarin veel mensen iemand kwijt zijn geraakt. Een tragisch goede timing.

5.3 Herkenbaar

We zien in de voorlaatste aflevering dat Wanda en Pietro’s vader series meenam die ze met het hele gezin kijken. Ik denk voor veel mensen herkenbaar. Het geeft Wanda als Europeaan ook een inkijkje in de Amerikaanse samenleving. Al is het natuurlijk een vertekend beeld. Toen ik kind was werd ’s ochtends vroeg I Love Lucy herhaald, de moeder van alle sitcoms. Ik keek ook de herhalingen van MASH. Als ik het als twintiger moeilijk had dan keek ik Friends. Dat kon toch ontspanning en ontsnapping bieden als het even niet zo lekker ging.

In een flashback scene zien we Wanda kort na de dood van haar broer. Vision bestaat pas net en probeert met zijn beperkte levenservaring troost te bieden. Wanda zegt: “It’s just like this wave washing over me, again and again. It knocks me down and when I try to stand up, it just comes for me again. And I… It’s just gonna drown me.” Ik moest denken aan iets wat een therapeut zei die ik sprak na de dood van mijn moeder. We spraken veel over verdriet, rouw en verwerking. Hij zei meerdere keren over verdriet, “Niet verdrinken, niet verdringen”. Om verdriet te verwerken kun je het niet verdringen. Hoe pijnlijk het is, je moet het ervaren, erover praten om tot een situatie te komen waarin je het verlies in kan passen in hoe je leven er nu uitziet. Verdring je het verdriet dan kun je het niet goed verwerken. Alleen als je verdrinkt in je verdriet dan is het zeker ook niet goed. Je verdriet neemt dan de overhand waardoor je nergens meer plezier uit kunt halen en niet meer kunt functioneren in je leven. Dat lijkt hier met Wanda te gebeuren.

“It’s just like this wave washing over me, again and again. It knocks me down and when I try to stand up, it just comes for me again. And I… It’s just gonna drown me.”

Wanda Maximoff gespeeld door Elizabeth Olsen in WandaVision Episode 8 geschreven door Laura Donney

Vision is ervan overtuigd dat Wanda weer boven zal komen. Hij redeneert dat het immers niet allemaal slecht kan zijn. En dan komt er een zin die me zó diep raakte. Eén van de mooiste zinnen die ik ooit hoorde en zag op tv. Zo klein en prachtig gespeeld door Paul Bettany. Het houdt me dagen bezig. Aan de ene kant voelt het raar dat een zin uit een serie over een rode heks en een rode robot me zo kan raken. Tegelijk accepteer ik dat ik het van mezelf ok vind dat kunst, ook deze kunst, me zo kan raken. Toen ik online keek zag ik dat ik niet als enige getroffen was. Vision zegt: “What is grief, if not love persevering?” En het is zo stom maar zo had ik er nog nooit naar kunnen kijken.

“What is grief, if not love persevering?”

Vision gespeeld door Paul Bettany in WandaVision Episode 8 geschreven door Laura Donney

Aan het einde van de eerste aflevering zien we Wanda en Vision na een doldwaas sitcom avontuur neerploffen op de bank. Ze bevestigen elkaars liefde en Vision doet de TV aan. Ergens is dat een signaal waar het om gaat in de show en tegelijk in het leven. We vullen ons leven met werk, uitstapjes, sport en spel, eten en drinken, reizen en vakanties. Toch, aan het einde van veel dagen, zeker nu, zit je op de bank, kijk je naar de tv. Wellicht heb je iemand naast je. Wellicht zou je willen dat je iemand naast je had. Dat is toch wat we met een aanzienlijk deel van ons leven doen. Die series delen met je familie, met gelijkgestemden, met je geliefde. We kijken naar de toverspiegel aan de muur die ons andere werelden en andere levens laat zien. Ons laat ontsnappen en ontspannen. Soms is dat veel waard. Dat is wat WandaVision mij bood. Verbinding en afleiding op een moment dat het héél goed uitkwam. Het waren mooie weken.